İstanbul Beykoz Torun Sokak’ta yaklaşık 50 yıldır ikamet eden 50 aile, belediyeden mülkiyet beklerken Osmanlı dönemine uzanan miras davası kararıyla evlerini kaybetme tehlikesiyle yüz yüze kaldı; arsanın başka bir aileye tescil edildiğini imar barışında öğrenen sakinler konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.
Torun Sokak üzerindeki 11 ayrı yapıda ikamet eden yaklaşık 200 kişi, 1970’li senelerde sanayi tesislerinin çevrelediği alana yerleşip binalarını kendi bütçeleriyle kurdu. Uzun seneler boyunca belediyenin mülkiyet hakkı tanımasını bekleyen bölge halkı, 2018 yılındaki Yapı Kayıt Belgesi müracaatı esnasında parsellerin miras yoluyla başka hak sahiplerine geçtiğini öğrendi.
Yargı Süreci ve Mahalle Sakinlerinin Tepkisi
Önceden yerel idare mülkiyetinde yer alan alanlar yönünden mirasçılar ilk hukuk mücadelesini 1980 yılında başlattı. 2009 senesinde tekrar mahkemeye taşınan uyuşmazlık, 2018 yılında kesinleşen hükümle sonuçlandı. Yargı makamı, Osmanlı devrinden kalan sicil evrakını ve soybağı kayıtlarını temel kabul edip taşınmazın tescilini torunlar lehine onayladı.
Tüm maddi imkânlarını bu konutlara bağladıklarını dile getiren mahalle sakinleri mevcut tablo karşısında tepkilerini ortaya koydu. 1976 tarihinden bu yana mahallede ikamet eden bir vatandaş durumu şu sözlerle aktardı:
40 senedir biz buraya ev yaparken, alırken neredelerdi de şimdi geldiler, bu yerlerin sahibi oldular?
Eşinin vefat ettiğini ve dört yetim evladını bu meskende büyüttüğünü dile getiren diğer bir bölge sakini ise gidebilecekleri başka bir adresin bulunmadığını kaydetti.
Dosya Anayasa Mahkemesi’ne Taşındı
On yıllara dayanan fiili kullanım ile zilyetlik haklarının dikkate alınmadığını ileri süren mahalle halkı, yerel yargı etaplarının bitmesiyle birlikte Anayasa Mahkemesi nezdinde bireysel başvuruda bulundu. Beykoz Belediyesi tarafından taraflar arasında başlatılan uzlaştırma girişimlerinden ise şimdiye kadar netice alınamadı.
Osmanlı Tapularında İzlenecek Hukuki Aşamalar
Benzer riskle karşılaşan yurttaşlar ve hak talep eden mirasçılar için uzmanlar gerekli hukuki başvuru yollarını sıraladı:
Tapu Kayıt Sorgulaması: Mülkiyet belgeleri için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kuyûd-ı Kadîme Arşivi ile Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı adreslerine müracaat edilmesi gerekiyor. Lisanslı harita mühendisleri aracılığıyla eski coğrafi tanımlı kayıtlar modern kadastro paftalarıyla çakıştırılıyor.
Mirasçıların İzleyeceği Süreç: Hak sahipliği iddia eden kişilerin mahkeme veya noterlikler kanalıyla veraset ilamı temin ederek soybağını kanıtlaması, akabinde Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde Tapu İptali ve Tescil davası yürütmesi gerekiyor.
Arazide Yaşayanların Hakları: Kesintisiz kullanım zilyetlik imkânı sunsa dahi kamu ve tescilli alanlarda mülkiyet aktarımı zorlaşıyor. Yapıyı inşa eden vatandaşlar arsa sahibine karşı muhdesat bedeli tazminatı yöneltebiliyor veya belediye kamulaştırması ve toplu satın alma yollarıyla uzlaşma aranabiliyor.

