Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Nil Sarıçiçek, yaşlanma olgusunun ileri yaşlardan çok önce anne karnında başladığını belirterek çocuk sağlığına dair yerleşik yaklaşımların değişmesi gerektiğini vurguladı. Bilimsel araştırmalara işaret eden Sarıçiçek, erken yaşlardaki çevresel faktörler, stres ve yaşam koşullarının bireylerin yetişkinlikteki biyolojik sağlık altyapısını doğrudan belirlediğini kaydetti.
Fiziksel yıpranmanın yalnızca ileri yaşlara özgü bir durum olmadığını hatırlatan Dr. Nil Sarıçiçek, yetişkinlikte karşılaşılan birçok rahatsızlığın kökeninde erken gelişim dönemlerinin yattığına dikkat çekti:
Bugün yaşadığımız bazı sağlık sorunlarının temelleri, yaşamın ilk dönemlerinde karşılaştığımız ve çoğu zaman farkına bile varmadığımız deneyimlerle ilişkili olabilir. Bu nedenle sağlığı yalnızca bugünkü belirtiler üzerinden değil, yaşam boyu süren bir süreç olarak değerlendirmeliyiz.
Hücresel Yaşlanma Anne Karnında Başlıyor
Hücrelerin bölünme kapasitesini ve biyolojik ömrünü gösteren telomerlerin önemine değinen Dr. Sarıçiçek, 2023 yılında yayımlanan “Early Origins of Health and Disease Risk: The Need to Investigate Adverse Exposures and Biological Aging Across the Prenatal, Childhood, and Adolescent Periods” başlıklı araştırmanın verilerine dikkat çekti. Kromozom uçlarını koruyan bu yapıların gebelik sürecindeki yoğun kaygı, depresyon, beslenme yetersizlikleri, şiddet ve sosyoekonomik zorlukların yanı sıra çocukluktaki ihmal ve olumsuz koşullardan etkilendiğini aktardı:
Bu bulgular bize çocuk sağlığının yalnızca fiziksel büyüme ve gelişimden ibaret olmadığını hatırlatıyor. Çocuğun içinde büyüdüğü çevre, yaşadığı stres ve kendini ne kadar güvende hissettiği, yaşam boyu sağlık açısından önem taşıyor.
Takvim Yaşı Biyolojik Gerçeği Yansıtmayabilir
Hücrelerin biyolojik yaşını ele veren epigenetik mekanizmalara da değinen Dr. Nil Sarıçiçek, aynı yaş grubundaki çocukların hücresel düzeyde birbirinden çok farklı seyredebileceğini açıkladı:
Bir çocuğun takvim yaşı sekiz olabilir. Ancak biyolojik süreçleri, aynı yaştaki başka bir çocuğunkinden farklılık gösterebilir. Erken dönemde yaşanan olumsuzluklar, bazı çocuklarda hızlanmış biyolojik yaşlanma göstergeleriyle ilişkili olabilir. Elbette bu, olumsuz deneyimler yaşayan her çocuğun biyolojik olarak daha yaşlı olduğu veya gelecekte mutlaka hastalanacağı anlamına gelmez. Burada önemli olan, erken yaşam koşullarının gelecekteki sağlık riskleriyle ilişkisini anlayabilmek ve önlenebilir riskleri azaltabilmektir.
Dengeli beslenme, kesintisiz uyku, hareketli yaşam, metabolik denge, stres yönetimi, güçlü sosyal bağlar ve güvenli ortamların uzun vadeli direnci artırdığını belirten Dr. Nil Sarıçiçek, ebeveynlere ve topluma seslendi:
Eskiden ‘Çocuğunuz sağlıklı mı?’ diye soruyorduk. Bugün bu soruya bir yenisini daha eklemeliyiz: ‘Çocuğumuzun sağlıklı bir geleceğe hazırlanması için neler yapıyoruz?’
Çünkü sağlıklı yaşlanma yalnızca ileri yaşlarda alınacak önlemlerle ilgili değildir. Yaşamın en erken dönemlerinden itibaren şekillenen biyolojik, psikolojik ve sosyal koşullarla da yakından ilişkilidir.
Çocukluk, yaşlanmadan önceki dönem değildir. Sağlıklı yaşlanmanın biyolojik altyapısının şekillendiği, geleceğin sağlığına yatırım yapabileceğimiz en önemli yaşam evrelerinden biridir.
